Uit de pers:
Terug naar Pagina 2
Literatuur drukt stempel op
werk beeldend kunstenaars
Ongrijpbaar verlangen in tekst en beeld
Rob de Ruiter,
Sijthoff Pers Wegener
Flarden tekst, woorden, regels, hele gedichten soms, kunnen jaren in het hoofd blijven hangen. Literatuur kan een blijvend stempel drukken op het latere leven. Omdat je later, als de tijd rijp is, er nog iets mee doet. Onder kunstenaars komen literaire passages regelmatig terug in hun beeldend werk. Het 'verwerkingsproces' van tekst naar beeld (en soms omgekeerd) is bij iedere kunstenaar anders. Maar dat het veelvuldig plaatsvindt, staat vast.
De nauwste relatie tussen tekst en beeld vind je bij de illustrator. Die neemt de tekst in zich op en produceert er een beeld bij. Een goede illustrator zal echter een extra dimensie aan de tekst proberen te geven. Nini Huigen doet dat bijvoorbeeld door niet te illustreren wat er staat, maar door de tekst met haar eigen emotionele beelden te versterken.
Andere kunstenaars gebruiken teksten letterlijk in hun schilderijen om de beelden te versterken.
Intiem
Een bezoek aan een atelier kan ook heel intiem zijn. Omdat de kunstenaar er allerlei spullen en ideeën verzamelt, waaraan hij gehecht is of die hij denkt ooit nog eens te kunnen gebruiken. Als toeschouwer kun je daar vrij een blik op werpen. Het geeft inzicht in het proces, verlaagt de drempel naar de kunst, maar maakt het tegelijkertijd prikkelend. Wat zou zij daar mee moeten? Dat potje, dat beeld; vind je dat ooit op een schilderij terug? En welke herinnering aan die oude foto heeft de kunstenares ooit al eens in een object verwerkt? Wordt dat stuk op de ezel een meesterwerk of een mislukking?
Karakter
Veel kunstenaars zitten vol verhalen. Hoe vangt Nini Huigen toch zo feilloos het karakter van de dieren die zij schildert? Want Nini schildert niet een koe, maar díe koe.
Hoe bepaalt Marjan van Zomeren de uiteindelijke vorm van dat ruwe stuk hout? Legt zij het 'schilderij' bloot, dat al in de nerf verborgen ligt? Wat heeft Laurens van Herpt toch met steen, koper en turf? Zijn de industriële ontwerpen van Marus van der Made ook kunst? Hoe verhoudt zich dat met zijn vrije werk? Allemaal vragen, die zonder gene op de kunstenaars kunnen worden afgevuurd. Want zeker in kunstenaarsland geldt: gekke vragen bestaan niet.
Nini Huigen
Nini Huigen besteedt naast haar vrije werk, veel tijd aan het illustreren van boeken en tijdschriften. Tekst en beeld liggen heel dicht bij elkaar, maar hebben duidelijk een eigen functie.
"Ik probeer niet te illustreren wat er al staat", zegt Nini nadrukkelijk. "Ik verdiep me in de betreffende tekst. De emotie, die zo'n tekst bij me oproept, zet ik om in beeld. Dat beeld zal op zijn beurt bij de toeschouwer ook weer gevoelens oproepen. De illustraties moeten, in mijn optiek, de tekst versterken. Het heeft geen zin in beeld alleen maar over te doen wat er in de tekst al staat. "
Het komt ook wel eens voor dat Nini teksten onder ogen krijgt, die zich met deze benaderingswijze niet laten illustreren. Dat gebeurde bijvoorbeeld met een gedicht van Guido Gezelle en met een verhaal van haar echtgenoot Henk Huigen in zijn bundel "De Hond en het Steelpannetje". "In beide gevallen waren de teksten zo compleet, dat een illustratie geen enkele functie meer zou hebben", zegt Nini.
"De voorbereidingen om een goede illustratie te maken duren overigens soms langer dan het tekenen zelf", zegt de kunstenares. Voor een aantal illustraties bij een verhaal over poedels in de tijd van Lodewijk de Zestiende verdiepte ze zich uitgebreid in de kleding van de mensen uit die tijd. "Je wilt toch geen fouten maken in de details, je wilt toch de sfeer goed weergeven". In haar streven naar perfectie bestudeerde ze voor andere opdrachten ondermeer de haarinplant op een paardenhoofd, de vormgeving van tarotkaarten in het begin van deze eeuw en de bevestiging van- en de roestvorming op dertig jaar oude stalen baggerpijpen.
Communicatief
Wat Nini in feite doet is in de eerste plaats communiceren. "Mondeling kan ik me niet zo goed uitdrukken. Maar in mijn beeldend werk ben ik wel heel communicatief bezig".
"Dat geldt niet alleen voor de illustraties, maar ook voor mijn vrije werk. Kijk, je kunt een paar geiten sec afbeelden, maar ook een soezend familietafereeltje van een geitenmoeder met haar twee jongen in een weiland schilderen. Waarbij het dan later bij de toeschouwer warme gevoelens oproept omdat hij de geborgenheid en het met elkaar verbonden zijn erin ervaart. In vormen, kleuren en lijnenspel van mijn vrije werk staan dieren vaak symbool voor waar ik diep in mezelf mee bezig ben."
Nini schildert overigens niet alleen dieren. Ook landschappen, bloemen en -soms- mensen vloeien uit haar penselen. Dieren voeren wel de boventoon, zo blijkt uit een opsomming van de opdrachtgevers. Daarbij zitten ondermeer het tijdschrift voort Diergeneeskunde "Dier en Arts", het blad "Hart voor Dieren" en een Frans dierentijdschrift. Voor de Dierenbescherming illustreerde ze jarenlang de serie korte verhalen van bekende Nederlandse auteurs in het blad "Dier".
Op de vraag of het vak van illustrator niet erg ondankbaar is -meestal prijkt immers alleen de naam van de auteur op het omslag- zegt Nini ontwijkend: "Ach, het is toch ook de dirigent die het applaus in ontvangst neemt, waarbij de orkestleden in zijn schaduw staan. Maar soms is het wel frustrerend", voegt de er dan toch maar voorzichtig aan toe.
Door naar Pagina 4